Küçük İşletme Muhasebesi Rehberi

Küçük esnaf dükkanı sahibi tezgahının arkasında oturmuş hesap makinesi ve faturalarla muhasebe yapıyor, ahşap raflarda ürünler görünüyor

Başlangıç Noktası

Küçük İşletme Sahibi İçin Muhasebe Neden Önemlidir?

Türkiye'de 3,5 milyonun üzerinde kayıtlı küçük ve orta ölçekli işletme bulunmaktadır. Bu işletmelerin büyük çoğunluğu için muhasebe sadece bir yasal zorunluluk değil, sürdürülebilir büyümenin anahtarıdır. Doğru kayıt tutma; nakit akışını takip etmeyi, vergi yükümlülüklerini zamanında yerine getirmeyi ve banka kredisi başvurularında güvenilir finansal veri sunmayı mümkün kılar.

Türk Ticaret Kanunu'na göre her ticaret şirketinin yasal defterleri tutması zorunludur. Gelir Vergisi Kanunu kapsamındaki işletme hesabı esasına tabi mükelleflerin ise daha basit bir kayıt sistemi uygulayabilmesine imkân tanınmıştır.

KOBİ Tanımı (Türkiye): Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın 2018/11988 sayılı yönetmeliğine göre; 250'den az çalışana sahip, yıllık net satış hasılatı veya mali bilançosu 250 milyon TL'yi aşmayan işletmeler KOBİ sayılır.

Temel Yükümlülükler

Küçük İşletmenin Muhasebe Yükümlülükleri

📒

Yasal Defterler

Limited ve anonim şirketler yevmiye defteri, büyük defter, envanter defteri ve karar defteri tutmak zorundadır. Defterler noter onaylı veya e-Defter formatında tutulur. Saklama süresi 10 yıldır.

🧾

e-Fatura ve e-Arşiv

Yıllık brüt satışı 3 milyon TL'yi aşan mükellefler e-Fatura kullanmak zorundadır. Eşiğin altındaki işletmeler e-Arşiv fatura uygulamasına tabidir. GİB portalı üzerinden gerçekleştirilir.

📂

e-Defter

e-Fatura uygulamasına dahil olan mükellefler aynı zamanda e-Defter uygulamasını kullanmak zorundadır. Yevmiye ve büyük defter elektronik ortamda tutulur ve GİB'e beratı yüklenir.

🗓️

Beyanname Takibi

KDV beyannamesi aylık, muhtasar beyannamesi aylık ya da üç aylık, kurumlar vergisi Nisan'da verilir. Gecikme faizi ve vergi cezası risklerini azaltmak için takvim yönetimi önem taşır.

📊

Yıllık Finansal Tablolar

Her ticaret şirketi yıllık bilanço ve gelir tablosu hazırlamakla yükümlüdür. BOBİ FRS kapsamındaki şirketler daha kapsamlı sunum gereklilikleriyle karşılaşır.

🏦

SGK Bildirgeleri

İşçi çalıştıran her işveren aylık sigorta prim bildirgesi vermek zorundadır. Eksik bildirilen primler için idari para cezası uygulanır. E-SGK sistemi üzerinden online takip yapılır.

BOBİ FRS

Büyük ve Orta Boy İşletmeler İçin Muhasebe Standartları

BOBİ FRS, bağımsız denetime tabi olup tam TFRS uygulamak zorunda olmayan işletmeler için geliştirilmiş ulusal bir finansal raporlama çerçevesidir.

BOBİ FRS (Büyük ve Orta Boy İşletmeler için Finansal Raporlama Standardı), 2017 yılında KGK tarafından yayımlanmış ve 1 Ocak 2018'den itibaren uygulamaya girmiştir. Tam TFRS'ye kıyasla daha az karmaşık, daha az açıklama gerektiren ve kamuoyuna daha az bilgi sunan bir çerçeve olarak tasarlanmıştır.

BOBİ FRS kapsamında işletmeler; kapsamlı gelir tablosu yerine kısa gelir tablosu sunabilir, bazı TMS seçeneklerini uygulamak zorunda kalmaz ve dipnot açıklamalarını daha sade tutabilir. Bu özellikler özellikle ailevi yönetilen KOBİ'lerin muhasebe yükünü azaltmaktadır.

✅

BOBİ FRS Kapsamı

Bağımsız denetime tabi olup tam TFRS veya KOBİ TFRS uygulamak zorunda olmayan işletmeler. Gönüllü olarak tam TFRS'yi tercih etmek mümkündür.

📌

KOBİ TFRS ile Fark

KOBİ TFRS uluslararası bir standarttır (IFRS for SMEs), BOBİ FRS ise Türkiye'ye özgü ulusal bir standarttır. BOBİ FRS'nin bazı muhasebeleştirme kriterleri tam TFRS'ye daha yakındır.

Orta boy işletme sahibi muhasebe yazılımı kullanan bilgisayar ekranının karşısında, masada BOBİ FRS standartları kitabı ve finansal tablolar açık

Pratik Rehber

Küçük İşletme İçin Finansal Kontrol Listesi

KDV beyannamesini hazırla ve öde (28'i)
Muhtasar beyannameyi ver (26'sı)
SGK primlerini öde (son güne bırakma)
Banka hesabı mutabakatı yap
Ödenmemiş faturalara ve alacaklara bak
Kasa sayımı ve nakit kontrolü

Geçici vergi beyannamesi (kurumlar/gelir vergisi)
Stok sayımı ve envanter kontrolü
Karlılık analizi (çeyrek bazında gelir-gider kıyaslaması)
Müşteri/tedarikçi mutabakat mektupları

Kapsamlı stok sayımı ve değerleme
Şüpheli alacaklar için karşılık değerlendirmesi
Amortisman kayıtlarının kontrolü
Bilanço ve gelir tablosu hazırlığı
Kurumlar vergisi beyannamesi hazırlığı (Nisan)
Gerekiyorsa bağımsız denetim için hazırlık

Küçük İşletme Muhasebesi: Pratik Başlangıç Rehberi