Bilanço Nedir?
Bilanço (Finansal Durum Tablosu), bir işletmenin belirli bir tarih itibarıyla sahip olduğu varlıkları, bu varlıkların nasıl finanse edildiğini (yükümlülükler ve özkaynaklar) gösteren anlık finansal fotoğraftır. "Bilanço tarihi" genellikle hesap döneminin son günüdür (31 Aralık).
Temel Denklem: Aktifler (Varlıklar) = Pasifler (Yükümlülükler) + Özkaynaklar. Bu denklem hiçbir koşulda bozulamaz.
Bilançonun Yapısı
Aktifler (Varlıklar)
| Aktif Kalemi | Tanım | Örnek |
|---|---|---|
| Dönen Varlıklar | 12 ay içinde nakde dönüşmesi beklenen | Kasa, alacaklar, stoklar |
| — Hazır Değerler | Kasa ve bankadaki anlık değerler | Kasa, vadesiz mevduat |
| — Ticari Alacaklar | Müşterilerden tahsil edilecek | Senetli/senetsiz alacaklar |
| — Stoklar | Satışa hazır ürün ve malzemeler | İlk madde, yarı mamul, mamul |
| Duran Varlıklar | 12 aydan uzun süre kullanılacak | Binalar, makineler, yazılımlar |
| — Maddi Duran Varlıklar | Somut, amortisman konusu | Arazi, bina, makine |
| — Maddi Olmayan Duran Varlıklar | Soyut, itfa konusu | Patent, marka, yazılım |
Pasifler ve Özkaynaklar
| Pasif Kalemi | Tanım | Örnek |
|---|---|---|
| Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar | 12 ay içinde ödenecek borçlar | Ticari borçlar, kısa vadeli banka kredisi |
| Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar | 12 aydan uzun vadeli borçlar | Uzun vadeli banka kredisi, tahvil |
| Özkaynaklar | Ortakların hakkı / net değer | Sermaye, kar yedekleri, net dönem karı |
Temel Bilanço Oranları
Cari Oran
Dönen Varlıklar ÷ Kısa Vadeli Yükümlülükler
Genel kural: ≥ 2,0 sağlıklı; 1,0'ın altı kritik. Sektöre göre değişir.
Hızlı Oran (Asit-Test)
(Dönen Varlıklar − Stoklar) ÷ Kısa Vadeli Yükümlülükler
Genel kural: ≥ 1,0. Stokları nakde çevirmeden borç ödeme kapasitesi.
Borç/Özkaynak Oranı
Toplam Yükümlülükler ÷ Toplam Özkaynaklar
1,0'ın üzeri yüksek kaldıraç; sektör ortalamasıyla karşılaştırılmalı.
Aktif Devir Hızı
Net Satışlar ÷ Ortalama Toplam Aktifler
Varlıkların ne kadar etkin kullanıldığını ölçer. Yüksek = daha verimli.
Dikey ve Yatay Analiz
Dikey analiz (ortak büyüklük analizi): Her kalemin toplam aktife veya toplam pasife oranlanmasıdır. Bu yöntem, farklı büyüklükteki işletmelerin veya farklı dönemlerin karşılaştırılmasına imkân tanır.
Yatay analiz (trend analizi): Kalemlerin dönemler arasındaki değişim yüzdelerinin hesaplanmasıdır. Birden fazla dönem karşılaştırıldığında işletmenin büyüme, küçülme veya yeniden yapılanma eğilimleri görünür hale gelir.